allevogels


advertentieruimte

ook een website?

www.websitewf.nl

Branta bernicla

Rotgans - Branta bernicla - Black Brant

Hier is weer zo'n vogelsoort waar de geleerden al vele jaren over bakkeleien, volgens een deel der toonaangevende instituten heet de rotgans Branta bernicla en zijn er een paar ondersoorten. Anderen houden het er op dat het eigenlijk om een groep soorten gaat die allemaal de naam rotgans dragen. Hij zou dan zowel Branta bernicla, Branta hrota en Branta nigricans heten, waar alle drie ook nog een ondersoort hebben.
In Nederland noemen we de hrota de witbuikrotgans en de nigricans de zwarte rotgans.

De rotgans, zo noem ik hem gewoon hier, heeft een zeer groot verspreidingsgebied dat een groot deel van het noorden van noordelijk halfrond beslaat.

  • De bernicla leeft in noorden van Siberië en 's winters in het noordwesten van Europa.
  • De hrota komt voor in Noord-Amerika, Canada en Groenland.
  • De nigricans leeft het meest noordelijk, van het noordoosten van Siberië tot Alaska, in de winter trekt hij zelfs tot Mexico.
  • De ondersoort van de nigricans, de orientalis, broedt in Siberië en trekt in de winter naar Japan en China.
Alle versies, soort of ondersoort, zijn 's winters ook af en toe in Nederland te zien, de "gewone" in zeer grote aantallen, de andere sporadisch.

Rotganzen zijn echte lange afstands vliegers, ze leggen hun 5000 kilometer lange trekroute af langs kustlijnen, dat is vaak niet echt de kortste weg. Ze zijn namelijk echte kustvogels, ze eten grassen en kruiden die in een vrij zoute omgeving groeien. Oorspronkelijk aten ze vooral zeegras, maar dat is zo goed als uitgestorven.
Het Waddengebied is een zeer belangrijk tussenstation voor de vogels die teruggaan naar het hoge noorden. In maart en april worden de weilanden aan de waddenkust massaal bezocht, het eiwitrijke gras op de weilanden daar biedt ze voldoende voedingsstoffen voor de lange terugreis. Het teveel aan zouten kunnen rotganzen uitscheiden dankzij een unieke klier in hun spijsverteringskanaal.

In de broedgebieden leven deze kleine ganzen, ze zijn maar net grote dan "onze" wilde eenden, van de kruidige en rijke jonge beplanting van de toendra's. Daar broeden ze en brengen ze hun jongen groot, behoorlijk snel ook dankzij de vele voedingsstoffen in de planten. Meestal brengt elk koppel tussen de 4 en 6 jongen groot.

De jongen moeten ook wel snel groeien, want in krap 5 maanden moeten ze klaar zijn voor de lange reis. Al in september namelijk verlaten de vogels de broedgebieden, voordat daar de lange winter invalt.
De rotganzen verspreiden zich over hun overwinteringsgebieden en een leuk detail; jonge vogels zijn dan nog goed herkenbaar aan de witte randen aan de veren op hun rug.

Onderzoekers hebben een aantal jaren de vogels bestudeerd in hun broedgebieden, dat blijken vooral kleine eilandjes te zijn in de Karazee en de Oost-Siberische zee. Het was al veel eerder opgevallen dat er heel veel verschil zat in het aantal jonge rotganzen per jaar. Er waren jaren van overvloed maar ook jaren dat er nauwelijks jongen werden gezien.
Zoals het er nu naar uitziet lijkt dat een merkwaardige oorzaak te hebben, namelijk het aantal lemmingen (een knaagdiertje een beetje tussen een muis en een hamster in) dat per jaar voorkomt daar. In jaren met heel veel lemmingen hebben de roofdieren, de poolvos en een aantal soorten roofvogels, voldoende te eten en hebben ze niet de noodzaak de ganzennesten te plunderen.
Om de paar jaar sterft de populatie lemmingen echter grotendeels uit en gaan de rovers wel op zoek naar de ganzen. Als er dan ook nog extra veel ijs is, zijn de eilandjes ook voor de landroofdieren bereikbaar. Niet zozeer de predatie, de ganzen vormen dichte groepen en verdedigen hun nesten fel, alswel de verstoring die het conflict met de hongerige poolvossen met zich meebrengt, lijkt een belangrijke oorzaak voor het broedsucces. De onderzoekers zijn al een heel eind maar weten nog lang niet hoe alles daar samenhangt.

Terug naar boven


Copyright Allevogels.nl
Overname van foto's en/of artikelen is niet toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de beheerder van allevogels.nl. De copyright-rechten blijven te allen tijde bij de oorspronkelijke auteur cq fotograaf, geheel in overeenstemming met de Wet.