allevogels


advertentieruimte

ook een website?

www.websitewf.nl

Jacana jacana

Leljacana - Jacana jacana - Wattled Jacana

Jacana's vormen een vogelfamilie (Jacanidae) met 6 geslachten die verspreid over de wereld in alle tropische gebieden voorkomt. Grofweg kunnen we stellen dat hij in Afrika, Australië, Azië en Amerika leeft. De volgende soorten zijn beschreven:

  • Actophilornis africanus (Grootlangtoon)
  • Actophilornis albinucha (Madagaskarjacana)
  • Hydrophasianus chirurgus (Waterfazant)
  • Irediparra gallinacea (Australische jacana)
  • Jacana jacana (Leljacana)
  • Jacana spinosa (Jacana)
  • Metopidius indicus (Bronsvleugeljacana)
  • Microparra capensis (Dwergjacana)

Het zijn watervogels met extreem lange tenen (letterlijk dan). Met die tenen kunnen ze prima over waterplanten lopen. Deze vogels zijn als extra hulpmiddel hiervoor, in verhouding met hun grootte, erg licht.

In dit artikel hebben we het over de leljacana, de Zuid-Amerikaanse soort. Deze is voor het eerst beschreven door de Nederlandse bioloog Linnaeus in 1766. Grappig te vermelden is dat Linnaeus zich behoorlijk vergiste bij het naamgeven van deze vogel. De inlandse naam was al Jaçanã. Wat hij niet wist, is dat deze uitgesproken diende te worden als "gazanja". Hij heeft alleen de schrijfwijze overgenomen. Eigenlijk had de vogel dus gazanja moeten heten.
De leljacana heeft een rode wratachtige lel om de snavel, wat hem onderscheidt van de andere soorten. De vogel is gemiddeld 23 cm lang, de hennen vaak wat groter dan de mannetjes. Verder is er geen uiterlijk verschil waarneembaar tussen haan en hen.

Jacana's eten voornamelijk insecten en kleine schaaldiertjes. Om die te vinden draaien ze vaak randen van grote drijvende waterplanten om. Die foerageergewoonte heeft ze in Azië een fraaie fabel opgeleverd. Het verhaal gaat dat een jacana lang geleden een muziekinstrument vond in het moeras. De vogel nam dit in zijn snavel en vloog ermee naar zijn nest om het te gaan bespelen. Daar aangekomen, bleek echter dat er een belangrijke toets miste van het instrument. De vogel vloog terug en keerde alle waterplanten om om naar die toets te zoeken. Dat doet hij dus nog altijd.. :-)

Bij het broedgedrag van de leljacana zien we iets heel merkwaardigs, de hen paart met meerdere mannetjes en legt ook eieren in alle nesten die de mannetjes gebouwd hebben. Met gemiddeld 4 mannetjes beschermt ze zo een flink territorium, alle mannetjes beschermen de nesten, bebroeden de eieren en voeden de jongen. Deze manier van broeden blijkt zeer succesvol te zijn, niet voor niets hebben jacana's de hele tropische wereld veroverd. De hen hoeft zich nauwelijks met de eieren en de jongen te bemoeien maar kan zich volledig richten op het eieren leggen.

Om zich te verdedigen hebben jacana's een geheim wapen op de vleugelrand. Een scherpe punt van hoornachtig bot, waarmee de vogels venijnig kunnen vechten. Bij gevaar dat ze niet aankunnen, rennen de vogels weg, pas als het echt moet, vliegen ze ook. Alleen in de vlucht zijn de gele vleugelpennen goed zichtbaar, deze blijven gewoonlijk verborgen. Jonge vogels tonen wit in de veren, dit verdwijnt pas na de eerste echte rui, dus niet al na de jeugdrui.

Tot slot nog een bijzondere bijnaam. Vanwege zijn vermogen "over water te lopen", noemen Jamaicanen deze vogel soms Jezusvogel.

Terug naar boven


Copyright Allevogels.nl
Overname van foto's en/of artikelen is niet toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de beheerder van allevogels.nl. De copyright-rechten blijven te allen tijde bij de oorspronkelijke auteur cq fotograaf, geheel in overeenstemming met de Wet.