allevogels


advertentieruimte

ook een website?

www.websitewf.nl

Passer melanurus
Foto Ton Figee

Kaapse mus - Passer melanurus - Cape Sparrow

De Kaapse mus is een zangvogel uit de familie Passeridae (mussen), er zijn in deze familie 45 soorten beschreven. DNA-onderzoek heeft aangetoond dat de Kaapse mus de oudste vertegenwoordiger is van de hele familie mussen. Ze leven in een aantal landen in het zuiden van Afrika, ze zijn daar vaak net zo talrijk als hier (vroeger dan toch) de huismus.
De man heeft een fraai zwart-witte kop en een roodbruin vleugeldek. Wat ook direct opvalt is de brede zwarte borstband. Popjes missen deze band, hun kopjes zijn grijs met daarop een brede bijna witte oogstreep en het roodbruin is wat minder fel. De vogels zijn gemiddeld 15 cm groot, mannetjes iets groter dan de poppen.

Er zijn naast de nominaatvorm nog twee ondersoorten beschreven: de Passer melanurus vicinus en de Passer melanurus damarensis.
De nominaat, de Passer melanurus melanurus, leeft in het oosten van Zuid-Afrika, vooral ten oosten en ten westen van Vrijstaat.
De vicinis leeft ten oosten van Vrijstaat tot de oostelijk kaap en van deze ondersoort is bekend dat hij wat forser en vooral zwaarder is dan de nominaatvorm.
De Passer melanurus damarensis komt voor in het noorden van Zuid-Afrika en in Angola, Namibië en Botswana.
Onder andere doordat de leefgebieden elkaar hier en daar overlappen, komen er ook kruisingen voor tussen de diverse ondersoorten.

Het natuurlijke leefgebied bestond oorspronkelijk uit uitgestrekte savannes met hier en daar wat struiken, maar tegenwoordig leeft de kaapse mus ook in bewoonde gebieden. Net als "onze" huismus maakt hij gebruik van de mens; waar mensen leven, is ook voedsel te vinden voor mussen.
Kaapse mussen brengen (uiteraard) het bekende mussengetjilp voort, maar daarnaast zijn ze een stuk gevarieerder in hun zang. Vooral de territoriumroep van een mannetje is beslist melodieus te noemen.

Kaapse mussen zijn echte zaadeters, alleen in het broedseizoen nemen ze ook insecten op om hun jongen te voeden. Ze leven in grote groepen en zoeken hun voedsel vooral op de grond.
Als echte kolonievogel broedt de kaapse mus ook het liefst in groepen. Ze broeden zowel in holtes als in zelfgebouwde nesten. Ook verlaten wevernesten worden gebruikt. De nesten worden minstens 2 meter boven de grond gemaakt, vaak zit tussen een nest en het nest van de buren een ruimte van slechts 10 of 15 centimeter.

Eén bijzonder verschijnsel is opgemerkt rond het broeden; er zijn altijd een paar koppels die een stukje afstand creëren tussen de broedkolonie en hun eigen nest. Die vogels maken hun nest juist laag in de struiken. De reden hiervoor is nog onbekend.

De balts van de man is vergelijkbaar met die van de huismus, klapperen met de vleugels en de pop regelmatig achtervolgen. Na de paringen legt de pop gemiddeld 5 eitjes, maar legsels van 8 komen ook voor. Beide vogels wisselen elkaar af met broeden en ook hier is weer een vreemd verschil tussen de koloniebroeders en de koppels die apart broeden. In de kolonie wacht de broedende vogel tot de partner op de nestrand gearriveerd is, bij de los broedende vogels vliegt hij of zij er al af als de partner hoorbaar in aantocht is.
Kaapse mussen broeden vaak direct vanaf het eerste of tweede ei, de jongen komen dan ook in meerdere dagen na elkaar uit. De oudervogels blijven broeden tot alle eitjes uitgekomen zijn, de totale broedtijd kan dan ook variëren van 12 tot wel 18 dagen.
De jongen worden door beide ouders gevoerd en vliegen uit als ze ongeveer 17 dagen oud zijn. Het zwart op de kop en borst tekent zich al heel vroeg af bij jonge mannetjes.

Nog een zeer opmerkelijk gedrag is gerapporteerd, waargenomen bij het foerageren. Groepen van 50 of 60 vogels die op de grond voedsel zoeken, vormen soms ineens een zeer hechte gemeenschap. Ze zijn dan allemaal stil en in plaats van de gebruikelijke warboel, bewegen ze zich allemaal tegelijk hippend voort, in dezelfde richting en met even grote sprongen. Soms vliegen ze een halve meter op en landen dan ook weer tegelijk. Dit gedrag is bij geen enkele andere vogelsoort waargenomen en de reden erachter is ook niet bekend.

Terug naar boven


Copyright Allevogels.nl
Overname van foto's en/of artikelen is niet toegestaan zonder uitdrukkelijke toestemming van de beheerder van allevogels.nl. De copyright-rechten blijven te allen tijde bij de oorspronkelijke auteur cq fotograaf, geheel in overeenstemming met de Wet.